KNMO-programmamanager Martine van der Velpen: “Soms moet je over je eigen grenzen heenstappen”
Aanjager van verandering en vernieuwing. Verbinder tussen de diverse bonden, de overheid en de achterban en sleutelfiguur in het begeleiden van de transitie naar een centrale koepelorganisatie. Met die taakomschrijving is Martine van der Velpen deze zomer de uitdaging aangegaan om voor de KNMO de route naar een toekomstbestendige organisatie uit te stippelen. Wie is de interim-programmamanager en wat zijn haar eerste bevindingen?
FOTO’S: MARCO HOFSTÉ
Wie is Martine van der Velpen?
Ik ben 54 jaar en woon in Tiel met mijn man, die grafisch vormgever is, en mijn twee prachtige dochters van 23 en 20 jaar. Geboren en getogen in Tiel, gestudeerd in Utrecht en Amsterdam – theaterwetenschappen en cultuur en beleid. Privé houd ik van lekker eten, Italië, dansen en films kijken.
Wat is je professionele achtergrond?
Na mijn afstuderen was er helaas geen betaalde baan in de culturele sector beschikbaar, en met een studieschuld op zak ben ik het onderwijs in gegaan. Jarenlang werkte ik voor de Hogeschool van Utrecht, een MBA-opleidingsinstituut en een mbo-kenniscentrum voor de creatieve industrie. Daar heb ik veel inzichten opgedaan in hoe onderwijs werkt en hoe je vernieuwing kunt realiseren. De afgelopen jaren was ik mede-eigenaar en partner bij K+V, een bureau voor werving & selectie, executive search en interim-management. Mijn focus lag daar met name op directie- en bestuurlijke functies en toezichthoudende rollen. Wat ik bijzonder waardevol vond, was dat ik bij veel organisaties binnen mocht kijken en mocht meewerken aan het leiderschap van de toekomst.
“Muziek laat persoonlijke voorkeuren, achtergronden en leeftijden even verdwijnen.
Hoe heb je dat aangepakt?
Ik stond erom bekend dat ik opdrachtgevers een spiegel voorhield en juist keek naar wat iemand kan brengen, in plaats van alleen naar wat ontbreekt in iemands cv. Ik probeerde ook bewust vooroordelen en bias te voorkomen of bespreekbaar te maken. Zo liet ik selectiecommissies bijvoorbeeld zonder cv’s kennismaken met kandidaten. Aan het einde van die periode ben ik me verder gaan specialiseren in vrouwelijk leiderschap en diversiteit in de top. Nog steeds begeleid ik vrouwen met ambities richting bestuurlijke of directiefuncties, of juist naar zelfstandigheid.
Wat trok je aan in de opdracht bij de KNMO? Heb je zelf een band met muziek of het verenigingsleven?
De opdracht trok direct mijn aandacht. Kort daarvoor had ik een programma gezien over hoe muziek maken bij jonge kinderen de hersenontwikkeling stimuleert en hoe samen spelen verbinding creëert. Ik geloof sterk in die verbindende kracht van muziek. Muziek laat persoonlijke voorkeuren, achtergronden en leeftijden even verdwijnen. In een samenleving waarin polarisatie toeneemt, verschillen benadrukt worden en mensen worden uitgesloten, zie ik muziek als een krachtig middel voor positieve verandering.
Ook persoonlijk heb ik een sterke band met muziek. Ik ben opgegroeid in een muzikaal gezin, het jongste kind van acht. Als kind liep ik achter de fanfare van mijn vader aan en stond ik vaak op het podium. Ik heb gedanst, piano en viool gespeeld. Muziek was bij ons thuis altijd een vorm van samenzijn. Mijn vader, die jarenlang zwaar werk deed als arbeider, besloot rond zijn vijftigste – na een burn-out – het conservatorium te volgen. Met steun van mijn moeder is hem dat gelukt, en hij heeft daarna nog jaren als dwarsfluitdocent gewerkt. Zijn lef om zijn hart te volgen is voor mij een blijvende inspiratie.
Mijn keuze om mijn vorige werk te verlaten komt voort uit dezelfde behoefte om mijn hart te volgen: bijdragen aan maatschappelijke impact, polarisatie tegengaan, en vrouwen helpen hun ambities en verlangen waar te maken. Deze opdracht bij de KNMO, gecombineerd met mijn coachingpraktijk, voelt als een kans om dat allemaal te verenigen.
Wat is je eerste indruk van de KNMO in de huidige structuur?
Mijn eerste indruk is die van een groep bevlogen mensen en organisaties die zich met hart en ziel inzetten voor hun bond, orkest, achterban, regio en de amateurmuziek in brede zin. Ik zie echter ook de worsteling richting de toekomst. De structuur is kwetsbaar: veel hangt af van een klein aantal vrijwilligers die enorm veel tijd investeren. Zeker als het gaat om bijvoorbeeld bestuursrollen. De besluitvorming is soms onduidelijk – het is niet altijd helder wie waarover gaat, waardoor besluiten blijven liggen of niet worden genomen. Dat kan leiden tot spanning tussen het willen meepraten/meebeslissen en de frustratie over het uitblijven van besluiten.
Daarnaast spelen maatschappelijke ontwikkelingen een rol: veranderende verwachtingen vanuit overheid en samenleving, en de noodzaak tot verjonging en meer diversiteit. Dat is niet alleen belangrijk voor de sector zelf, maar ook voor de afzonderlijke organisaties om toekomstbestendig te blijven.
“Mijn eerste indruk is die van een groep bevlogen mensen en organisaties die zich met hart en ziel inzetten voor hun bond, orkest, achterban, regio en de amateurmuziek in brede zin.
Je opdracht is om te onderzoeken hoe de KNMO relevant kan blijven. Hoe kijk jij daar tegenaan?
In deze korte periode heb ik gezien dat er absoluut kansen zijn om relevant te blijven. De infrastructuur en passie die er liggen, vormen een sterke basis. Amateurmuziek heeft maatschappelijke impact – lokaal en landelijk – die veel groter is dan vaak wordt beseft. Het zou zonde zijn als dat verloren gaat. De uitdaging is om die kracht meer zichtbaar te maken en te benutten. Daarnaast is de KNMO een cruciale speler binnen de brede amateurkunst. De impact die wij hebben wordt vaak onderschat. De overheid is juist bereid te investeren via de koepelorganisaties en als wij ontbreken, wordt dat direct gevoeld. Daarom vind ik het belangrijk dat we niet alleen onze eigen rol oppakken, maar juist ook de verbinding zoeken met andere amateurkoepels. We moeten elkaar steunen, helpen en samenwerken om gezamenlijk de kracht van de amateurkunst zichtbaar te maken. Net zoals sport een onmisbaar onderdeel van de samenleving is, geldt dat ook voor amateurkunst: een noodzakelijke bouwsteen voor sociale samenhang, persoonlijke ontwikkeling en culturele rijkdom.
Waar liggen volgens jou de grootste uitdagingen?
De eerste uitdaging is erkenning van de waarde van de bestaande infrastructuur en de maatschappelijke bijdrage. Daarnaast zijn de verschillen tussen bonden, categoraal of regionaal, de organisatievorm en het aanbod en omvang, een complicerende factor. Structuren en systemen kunnen helpen, maar zijn nooit de hele oplossing. Het gaat om de bereidheid om samen verantwoordelijkheid te nemen voor de maatschappelijke opdracht die amateurmuziek kan vervullen als verbindende factor. Dat betekent: elkaar iets gunnen, vertrouwen op gemaakte afspraken, en tegelijk kritisch blijven en regelmatig evalueren. Professionalisering, heldere communicatie en transparantie zijn hierbij cruciaal. Wie doet wat, wie gaat waarover, en hoe helpen we elkaar? Als het lukt om de amateurmuzieksector gezamenlijk hoog op de politieke en maatschappelijke agenda te krijgen, kan dat enorme positieve effecten hebben voor de samenleving en de bonden zelf.
Hoe pak je deze opdracht aan? Waar begin je?
Mijn werkwijze begint met luisteren, onderzoeken en analyseren. Ik praat met mensen die een rol spelen, de geschiedenis kennen, bestudeer bestaande stukken en combineer die met mijn eigen inzichten en ervaringen. Ik ga niet opnieuw het wiel uitvinden, maar voortbouwen op wat er al ligt. Wel wil ik soms dingen versnellen of nieuwe invalshoeken introduceren.
Het doel is om in de eerstvolgende bestuursvergadering een presentatie te geven waarin ik mijn bevindingen, mogelijke scenario’s en concrete stappen deel. Ik kijk ook buiten de sector – naar onderwijs, welzijn en andere kunstvormen – voor inspiratie. Soms kun je achterstanden ombuigen tot een voorsprong door stappen over te slaan en direct een toekomstbestendig plan neer te zetten. Wellicht wat als voorbeeld kan dienen voor andere koepels.
Hoe betrek je bestuur, kantoor en leden bij dit proces?
Ik zorg dat bevindingen regelmatig worden teruggekoppeld. Ik heb inmiddels al een aantal mensen gesproken, veel afspraken staan en voel steun van direct betrokkenen zoals Paul Doop en Johan Jansen, die me wegwijs maken in de sector. Ook de gevoerde gesprekken met de bonden en andere stakeholders heb ik als zeer prettig, open en positief ervaren. Dat geeft mij ook energie en benadrukt het belang van mijn opdracht. Belangrijk vind ik dat informatie niet alleen op verzoek wordt gedeeld, maar ook spontaan. Ik kan en wil dit niet alleen doen – input en reflectie van anderen zijn onmisbaar.
“Samen verantwoordelijkheid nemen vraagt soms dat je over je eigen grenzen en belangen heen stapt.
Wanneer is deze missie voor jou geslaagd?
Uiteindelijk is het niet aan mij om te bepalen of de opdracht geslaagd is, maar aan de KNMO zelf. Mijn persoonlijke ambitie is dat ik voel dat ik heb bijgedragen aan maatschappelijke relevantie en verbinding, binnen en buiten de organisatie. Mijn belangrijkste doel is dat meer mensen, kinderen en jongeren samen spelen, verschillen overbruggen en plezier maken.
Welke ontwikkelingen binnen de amateurmuziek zie jij als kansrijk?
Ik zie kansen als we gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen om de verbindende kracht van muziek te benutten. Dat maakt ons sterker – ook richting de politiek. Het vraagt soms dat je over je eigen grenzen en belangen heen stapt. Dat is lastig, maar levert uiteindelijk resultaten op waar je trots op kunt zijn, en die verbinding brengen in de samenleving, tussen mensen onderling én binnen de KNMO.
Wat hoop je achter te laten zodra je opdracht erop zit?
Dat er samenwerkingen tot stand zijn gekomen die er eerder niet waren. Dat mensen elkaar vinden, elkaar iets gunnen, en met plezier werken, organiseren en muziek maken. Dat we als KNMO de amateurmuziek duidelijk vertegenwoordigen, naar de politiek, andere (kunst & cultuur) sectoren en de maatschappij. Samendoen is leuker dan alleen. Als dat lukt, ben ik echt tevreden. Daar ga ik voor.

Foto: Martine van der Velpen begeleidt als programmamanager de KNMO bij de transitie naar een centrale koepelorganisatie.
Gepubliceerd: 20 sep 2025 - 10:59
Laatste update: 17 sep 2025 - 11:47