Biografie over orkest- en koordirigent Rocus van Yperen
Tussen mars en oratorium – leven en werk van Rocus van Yperen. Dat is de titel van een onlangs verschenen omvangrijke biografie over veelzijdige orkest- en koordirigent Rocus van Yperen.
Het begon met een idee van John Kroes voor een artikel over Rocus van Yperen in Defile, hét tijdschrift over militaire muziek. Aanleiding was de viering van ‘200 jaar militaire muziek’ in 2019. Maar al gauw bleek dat een paar pagina’s onrecht zou doen aan de verdiensten van deze veelzijdige orkest- en koordirigent, docent directie, componist en arrangeur, jurylid en publicist. Kroes voorzag dat het wel eens een biografie zou kunnen worden. De Nederlandse afdeling van de International Military Music Society (IMMS) zette zich achter dit plan en hij ging aan de slag. Dit betekende in de eerste plaats uitvoerig bronnenonderzoek, waarbij het familiearchief een ware schatkamer bleek. De kinderen Van Yperen gaven Kroes vrijelijk toegang. Het resultaat is een kloek, rijkelijk geïllustreerd boekwerk. Het geeft niet alleen een treffend beeld van Van Yperen, die van grote betekenis is geweest voor de muzikale ontwikkeling na de Tweede Wereldoorlog, vooral op het gebied van de symfonische blaasmuziek. Ook het artistieke klimaat van die tijd komt goed uit de verf.
AMATEURMUZIEK
Kroes: “Van Yperen mag dan vooral bekend zijn geworden als de eerste naoorlogse dirigent van de Koninklijke Militaire Kapel (KMK) en grondlegger van de Taptoe Delft, zijn betekenis rijkt veel verder – óók voor de amateurmuziek. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld in vernieuwing van de blaasmuziek, onder meer door compositieopdrachten aan vooraanstaande Nederlandse componisten. In eerste instantie waren die bedoeld voor zijn ‘eigen’ KMK, maar gaandeweg kwamen ze ook terecht op de lessenaars van de betere amateurmusici. En als jurylid bij concoursen heeft hij een onuitwisbare indruk gemaakt op de uitvoeringspraktijk. Een ander voorbeeld: als eerste docent HaFa-directie aan het Haagse conservatorium heeft hij een leerplan ontwikkeld en een hele generatie dirigenten opgeleid. Van hen hebben velen naam gemaakt bij de diverse militaire orkesten. En wat ik zeker niet mag vergeten zijn de talloze radio-uitzendingen (NCRV) die hij heeft verzorgd, evenzovele inspiratiebronnen voor de amateurorkesten.”
Van Yperen leidde niet alleen de KMK. Hij was ook een begenadigd en niet te vergeten veeleisend koordirigent, van jongs af aan. Dat verklaart de titel van de biografie: Tussen mars en oratorium – leven en werk van Rocus van Yperen. Kroes: “Hij had nog geen ervaring als dirigent van een harmonieorkest toen hij door de befaamde Walther Boer werd benaderd om te solliciteren als directeur-dirigent bij een militair orkest. In eerste instantie was dat de Marinierskapel, maar uiteindelijk werd het de KMK waar hij eveneens voor de proefdirectie slaagde. De overwegingen van Walther Boer zullen wel voor altijd in nevelen gehuld blijven.”
ONTDEKKING
Van Yperen heeft veel klassieke werken voor symfonisch blaasorkest gearrangeerd – een aantal staan nog steeds in de catalogus van Molenaar – maar zelf niet veel gecomponeerd. Een mars van zijn hand, de Generaal Valk mars, is ooit één keer uitgevoerd bij diens afscheid van Defensie. Opmerkelijk mag heten dat Kroes de partituur van deze mars heeft opgedoken in het archief van het Garderegiment Grenadiers en Jagers in Schaarsbergen. Zo is het mogelijk dat deze mars nog eens ten gehore zal worden gebracht tijdens een concert door de KMKJWF op 6 maart a.s. in de Brugkerk in Amersfoort, grotendeels gewijd aan de muziek van Van Yperen. Dat markeert de totstandkoming van de biografie.
DE PERSOON VAN YPEREN
Kroes heeft zich niet tot papieren bronnen beperkt, maar ook tal van mensen geraadpleegd die Van Yperen van nabij hebben meegemaakt. Dit loopt uiteen van dochter Agnes tot Gert Buitenhuis (ex-directeur Marinierskapel) en Johan de Meij (componist). Zo ontstaat een beeld van Van Yperen als persoon. Een groot aantal bijlagen completeert de biografie; waaronder een discografie, persoonlijke aantekeningen en brieven en een overzicht van arrangementen en composities.
Informatie
WAT: Tussen mars en oratorium – leven en werk van Rocus van Yperen, 237 pag., geïll.
UITGEVER: IMMS – afdeling Nederland, ISBN 978-90-9039424-4.
AUTEUR: John Kroes.
BESTELLEN: klik https://imms.nl/product/biografi-e-van-een-bevlogen-muziekman/
Foto 1
Rocus van Yperen was de eerste naoorlogse dirigent van de KMKJWF.
Foto 2
Rocus van Yperen maakte ook als jurylid bij HaFaBra-concoursn een onuitwisbare indruk.
Gepubliceerd: 19 dec 2025 - 13:08
Laatste update: 10 dec 2025 - 13:13