Je reinste geschiedvervalsing in Dokkum

Je reinste geschiedvervalsing in Dokkum

Rob Goorhuis is al 40 jaar een van de toonaangevende componisten in de wereld van de blaasmuziek. In een eigen idioom schrijft hij werken voor uiteenlopende bezettingen. Zijn vernieuwende impulsen voor de Nederlandse blaasmuziek hebben in hoge mate bijgedragen aan de ontwikkeling van het repertoire. Goorhuis is in binnen- en buitenland een veelgevraagd jurylid bij concoursen van blaasorkesten en koren. Voor zijn verdiensten voor de Nederlandse blaasmuziek ontving hij vele prijzen en onderscheidingen. In 2006 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Speciaal voor KNMO Klankwijzer onderhoudt hij in de rubriek Muziekmarkt een blog waarin hij vertelt over zijn werk als componist.

In deze nieuwe serie in een uitvoering in 2004 van zijn opera Fjoer en Wetter, een productie van solisten koren en fanfareorkest, de rode draad.

Een avondje opera (2)

Je reinste geschiedvervalsing in Dokkum

Toen Wilco en ik elkaar de eerste keer ontmoetten, voelde ik direct een click. Wij begrepen elkaar. Er ging iets moois ontstaan. Mijn opdracht was om een opera te schrijven over de moord op bisschop Bonifatius. Het was 1250 jaar geleden dat het drama zich had voltrokken in of nabij Dokkum. Er moest een herdenking komen van de gruweldaden der Friezen, groots en meeslepend, eigentijds en toch aansprekend.

Wilco Berga, dichter, schrijver en beeldend kunstenaar van Friese bodem, was gevraagd het libretto te schrijven. We spraken af dat hij aan de slag zou gaan en mij zijn teksten per mail zou toesturen, Friese teksten. Ik moest me deze taal dus eigen maken, in ieder geval zó, dat ik kon lezen wat er stond en de gevoelswaarde van zijn poëzie kon peilen. Gelukkig woonde er een bekende Friese familie bij mij in de straat. Ik mocht het Frysk Wurdboek lenen, zolang ik aan de opera werkte. Voor de fijne nuances moest ik echter toch regelmatig naar de familie Sietsma aan de overkant van de Pelikaanweg.

De teksten van Wilco waren beeldend en muzikaal. Ik heb nooit enige behoefte gevoeld om veranderingen in zijn tekst voor te stellen, ook niet vanwege het ritme of de klank. Mijn muziek zat er als het ware al in verpakt. Wat heb ik in deze periode genoten. Ieder nieuw gedicht was een bron van inspiratie. Ik werkte met grote gretigheid en zat tot over mijn oren in een quasi historisch drama dat aan de Zuiderhaven in Harlingen werd bekokstoofd. Het was je reinste geschiedvervalsing, dat wel. Maar niemand kan zeggen dat het er anders aan toe is gegaan. De historische bronnen spreken elkaar nu eenmaal tegen en betrouwbare schriftelijke overlevering is er niet of nauwelijks. Het werd dus de geschiedenis ‘naar Wilco Berga’ met muziek, die de vroege middeleeuwers vreemd in de oren zou hebben geklonken.

De eerste uitvoering van Fjoer en Wetter vindt plaats op de langste dag in 2004. Als de zon bijna onder is, komt in de verte vanaf de molen een schip aangevaren. De fiere bisschop staat op de voorplecht. Hij komt met ‘het boek’ en een grote dosis zelfverzekerdheid naar de starre Friezen. Hij zal doen wat niemand gelukt is: dit primitieve volk bekeren tot het Christendom.

De saxofoonsectie van het orkest zet de ouverture in. Muziek, ontleend aan een van mijn enige jaren eerder geschreven kerkelijke composities, klinkt verstild en spreidt een warme deken over het nu zacht kabbelende water van de gracht. Het is opgehouden met regenen. De pauken antwoorden met korte tonen alsof ze ongerust zijn. Het is niet pluis.

Wat komt die gemijterde grijsaard hier doen? Meer instrumenten mengen zich in de nog vrome atmosfeer en lijken bereid om op voorhand vrede te sluiten. Dan begint de verteller, alias de medicijnman, alias de dorpsgek te tellen. Luid klinkt het ‘Tsien, njoggen, sân, fiif, twa, ien!’. In feite heeft het laatste uur van de ‘biskop’ al geslagen. Malkander zegt hem de wacht aan. Een knock-out is nabij. Tellen kan hij niet, maar de boel op stelten zetten des te beter. We vouwen de paraplu in. Het zet niet door gelukkig, met de regen. De bisschop komt droog over.

Rob Goorhuis

De volgende blog verschijnt op 3 juli 2019 op deze plek.

Gepubliceerd: 06 JUN 2019 - 12:45
Laatste update: 17 OKT 2019 - 08:54