Excelsior bloeit met 19-jarige als creatieve motor
GOOD PRACTICE
Drie jaar geleden trof dirigent Koert Dirks bij Harmonieorkest Excelsior in Vianen een kleine, wat verouderde, maar vooral ontzettend enthousiaste groep muzikanten. Een vereniging met een enorme dosis betrokkenheid, maar ook een vereniging die toe was aan nieuwe impulsen. Drie jaar later is er veel veranderd. Het ledental is bijna verdubbeld. Muzikanten uit verschillende windstreken hebben de weg naar Excelsior gevonden en de vereniging krijgt, naast haar belangrijke plaatselijke functie, steeds meer een regionale uitstraling. Misschien nog belangrijker: ook jongeren en jongvolwassenen weten de vereniging steeds beter te vinden.
Een mooi voorbeeld daarvan is Kyan de Graaf (19). Hij is een van de jongere leden van het orkest, speelt tenorsaxofoon, geeft binnen de vereniging saxofoonles en dirigeert het leerlingorkest (LEV). Maar wat hem echt onderscheidt, is dat hij boordevol ideeën zit – en dat de vereniging hem de ruimte geeft om die ideeën ook werkelijk uit te voeren.
“Ik kon toen nog geen noot lezen”
Kyan begon in 2021 met saxofoon spelen. Eerst op altsax, al snel op tenor. “Na een paar maanden les speelde ik al in het jubileumorkest van Nieuwegein, omdat Nieuwegein 50 jaar bestond. Ik kon toen nog geen noot lezen, maar de dirigent had er vertrouwen in dat ik wel mee kon spelen. Na een avond notenschriftles van mijn oma en een beetje zelfstudie speelde ik de volgende dag mee en kreeg ik uiteindelijk zelfs twee solo’s.”
Daarna speelde hij mee in de schoolmusicals van het Cals College. Dat groeide uit tot een vaste plek in het musicalorkest, de rol van sectieleider en uiteindelijk ook mee dirigeren. Youri Gaertner, dirigent van de musicals aan het Cals College, herinnert zich hem als een bijzondere leerling: “Hoe vaak kom je iemand tegen die niet alleen heel gemotiveerd is om muziek te maken, die saxofoon speelt met heel veel plezier en overal altijd aan mee wil doen, maar ook voor iedere gelegenheid zelf een heel arrangement maakt voor een bij elkaar geraapt orkest van vrienden en medeleerlingen? En dat allemaal zelf uit arrangeert op gehoor.” Voor Gaertners afscheid als docent organiseerde Kyan repetities, schreef hij een medley en dirigeerde hij een orkest van zo’n twintig muzikanten. “Hij is betrouwbaar, gemotiveerd, getalenteerd en ambitieus. En dat maakt hem heel bijzonder en ontzettend leuk om mee te werken.”
Van idee naar totaalbeleving
Bij Excelsior zag Kyan dat de muziekverenigingen het zwaar hebben. “Muzikanten zijn schaars. Het leek me leuk om eens af te wijken van onze normale voorstellingen.” Toen het plan voor een Halloweenconcert op 31 oktober in Theater Helsdingen ontstond, stak hij de handen uit de mouwen. Hij ging avond aan avond met de theatertechniek om de tafel zitten en maakte een compleet lichtplan met effecten en verrassingen. De vereniging schafte daarvoor speciale verlichting en effecten aan, waaronder oude rookmachines die Kyan zelf repareerde – “ik vind het leuk om aan dingen te sleutelen.” Zijn studie Elektrotechniek komt hier goed van pas.
Om het concert tot een geheel te maken, stelde hij voor het programma aan elkaar te laten praten door een spreker aan de hand van een spookverhaal. Een orkestlid schreef het verhaal, iemand anders sprak een tekst in die aan het begin van de voorstelling te horen is. “Nu hopen we natuurlijk dat de zaal uitverkocht raakt, zodat zoveel mogelijk mensen kunnen genieten van het 127 jaar oude harmonieorkest op een thematische en verrassende manier die helemaal in het teken staat van Halloween.”
Meer dan ‘leuk’
Voor dirigent Koert Dirks is dit precies waar een vereniging om draait. “Als dirigent kun je bepalen welke muziek er gespeeld wordt en welke richting je op wilt. Maar een vereniging wordt pas echt sterk wanneer leden zich mede-eigenaar voelen van wat er gebeurt. Daarom moet je initiatieven omarmen. Niet meteen kijken naar wat er niet kan, maar onderzoeken hoe je een idee mogelijk maakt.” Koert formuleert het scherp: “Ik wil niet dat het publiek zegt dat het leuk was. ‘Leuk’ zegt eigenlijk maar weinig. Ik wil dat mensen na afloop zeggen: ‘Het was gaaf.’ Of: ‘Het was fantastisch.’ Dat is het verschil tussen een concert uitvoeren en een concert beleven.”
Kyan hoopt precies dat te bereiken. “Ik hoop dat mensen als ze de zaal uitlopen hebben genoten van wat ze gezien, gehoord en gevoeld hebben. Ik denk dat veel mensen bij een harmonieorkest het beeld hebben van een ouderwetse, stoffige vereniging. Ik hoop dat bij sommige mensen te veranderen naar een modern beeld, waarbij leden van jong tot oud nieuwe dingen proberen en het nog steeds leuk kunnen hebben met elkaar op een manier die verbindt.”
Soms begint iets bijzonders gewoon met een jongen van negentien die zegt: “Ik heb een idee…” En als je dat idee de ruimte geeft, kan er zomaar iets ontstaan dat veel groter wordt dan iemand vooraf had kunnen bedenken. Muziek brengt mensen samen. Maar het zijn de mensen én hun ideeën die een vereniging laten groeien.
Foto: Kyan de Graaf met de decorstukken die hij voor de Halloweenshow ontwierp en maakte.
Dit artikel is overgenomen uit Klankwijzer eMagazine. Wil je Klankwijzer eMagazine voortaan (gratis) in je mailbox ontvangen? Meld je aan via: https://tinyurl.com/KWeMagazine/
Wil je jouw concert of activiteit ook promoten met een redactioneel artikel in het eMagazine en de overige mediakanalen van Klankwijzer? Kijk voor de mogelijkheden op https://klankwijzer.nl/kwopties
Gepubliceerd: 29 okt 2026 - 13:16
Laatste update: 30 okt 2026 - 16:00