“Wij zijn de amuse, de vereniging is de hoofdact”
In ‘Parade’ maken de tien musici van neo-fanfare 9×13 parade voor een groots optreden van de lokale muziekvereniging. We genieten van hun wervelende acts, horen de heerlijke muziek maar zien ook wat er ondertussen áchter de schermen gebeurt. Of, hoort dat misschien bij de voorstelling? Voor de grote finale betreedt iedere voorstelling een andere, lokale, muziekvereniging het podium. Een gesprek met de artistiek leider en trombonist van neo-fanfare 9×13, Anton van Houten, over de nieuwe voorstelling van het ensemble: ‘Parade’.
FOTO: JASPER VAN GHELUWE
Allereerst: Hoe is neo-fanfare 9×13 eigenlijk ontstaan?
Anton: Ik was veel bezig met nieuwe muziek en speelde intensief met Ensemble Klang. Dat waren altijd enorme producties en daardoor was er ook veel geregel zoals het vervoeren van alle spullen, techniek regelen, lichtplannen maken etc. Het levert fantastische concerten op, maar is ook ontzettend intensief. Op een gegeven moment werkte ik bij Het Balletorkest samen met Orkater aan een muziektheatervoorstelling. Dat was fantastisch en toen begon ik me af te vragen: kan ik mijn liefde voor nieuwe muziek en het theatrale en vrije van muziektheater niet combineren?
Daarnaast speelde nog iets anders mee. Vrijwel iedereen in 9×13 komt oorspronkelijk uit een harmonie, fanfare of brassband. Ik voelde daar nog steeds veel liefde voor: die gemeenschap, samen muziek maken, iets betekenen voor mensen. Uiteindelijk dacht ik: wat gebeurt er als je nieuwe muziek, theater en die verenigingscultuur samenbrengt? Dat werd 9×13.
Hoe heb je de groep samengesteld?
Eigenlijk heel organisch. Ik ben mensen uit mijn eigen netwerk gaan benaderen. Muzikanten van wie ik wist dat ze openstaan voor experiment, voor spelplezier en voor buiten de lijntjes kleuren.
We zijn begonnen als een vriendengroep en zo voelt het nog steeds. Natuurlijk moet je muzikaal sterk zijn, maar dat alleen is niet genoeg. Je moet ook openstaan voor theatrale elementen, beweging en direct contact met publiek.
Wat vraagt dat van musici?
Best veel. We spelen hedendaagse muziek uit het hoofd, zonder dirigent, vaak buiten en midden tussen het publiek. Dat betekent dat je niet alleen je eigen partij moet kennen, maar ook precies moet weten wat er om je heen gebeurt.
Daarnaast is het fysiek en mentaal intensief. Je staat niet veilig achter een lessenaar; je bent voortdurend in interactie met publiek en medespelers. Maar juist daardoor ontstaat ook een enorme energie en verbondenheid binnen de groep. Tegelijk verandert het ensemble in de loop van de tijd natuurlijk ook. Twee mensen van het eerste uur namen onlangs bijvoorbeeld afscheid, daar kwamen twee nieuwe spelers voor in de plaats en we hebben een nieuwe regisseur. Dat het ook dit keer weer goed werkt is bijzonder, want 9×13 draait heel erg om de mensen binnen de groep.
Maar juist dat houdt het tegelijkertijd ook levend. De samenstelling verandert, maar de kern blijft hetzelfde: avontuur, verbinding en de liefde voor nieuwe muziek.
Voor jullie nieuwste voorstelling ‘Parade’ werken jullie samen met amateurmuziekverenigingen. Hoe ontstond dat idee?
Ik liep al een tijdje rond met het idee om iets te doen met ‘Parade’ van Erik Satie, Jean Cocteau en Pablo Picasso. Dat stuk speelt met de grens tussen voorstelling en werkelijkheid: artiesten trekken de straat op om publiek te lokken, maar uiteindelijk denken mensen dat de parade zelf al de voorstelling is. Tegelijkertijd zag ik hoe belangrijk de verenigingscultuur eigenlijk is. Muziekscholen verdwijnen, verenigingen hebben het moeilijker, terwijl juist daar voor veel mensen de liefde voor muziek begint. Daarom wilden we die verenigingen centraal zetten. In ‘Parade’ draaien we het traditionele idee van ‘hoge’ en ‘lage’ kunst bewust om. Wij van 9×13 maken parade vóór de vereniging. Wij zijn de amuse; de vereniging is de hoofdact.
Je gaf eerder al aan dat vrijwel iedereen van 9×13 bij een vergelijkbare vereniging is begonnen, heb jij zo ook een extra lijntje met deze voorstelling?
Zeker. Ik groeide op in Scherpenzeel, een klein dorp in Gelderland, met een fanfare. Mijn broer speelde trompet en daardoor wilde ik ook op muziekles. Toen ik bij de vereniging op zolder een instrument mocht uitzoeken viel mijn blik direct op de trombone, mijn keus was gemaakt. Ik was denk ik acht jaar oud en die trombone was eigenlijk veel te groot voor me, de laagste positie haalde ik nog niet. Ik speelde met heel veel plezier mee en kon op een gegeven moment ook met het grote orkest optreden. Ik heb daar echt alles meegemaakt: concoursen, promoties, repetities, busritten. Maar wat me vooral bij is gebleven is het sociale aspect. Iedereen uit het dorp zat erbij: jong, oud, allerlei beroepen door elkaar. Dat gevoel van gemeenschap vond ik fantastisch en is altijd belangrijk voor me gebleven.
Nu spelen jullie iedere voorstelling dus samen met een andere vereniging. Hoe werkt dat? Ik kan mij voorstellen dat dit wel wat voorbereiding vraagt?
We werken in verschillende fases. Eerst maken we kennis met elkaar en leggen we het project uit. Daarna volgen coachingssessies waarin we werken aan samenspel, bewustzijn van ruimte en contact met publiek. In deze fase ga ik samen met regisseur Rianne bij de verenigingen langs voor twee coachingssesies. Voorafgaand aan de voorstelling vindt er dan op de locatie zelf nog een laatste repetitie plaats met geheel 9×13.
Veel muzikanten zijn gewend vooral op hun lessenaar gericht te zijn. Wij proberen juist die blik naar buiten te openen. Uiteindelijk werken we toe naar een gezamenlijke voorstelling waarin de vereniging echt onderdeel wordt van het geheel.
Hoe reageren verenigingen daarop?
Heel positief. Elke vereniging heeft zijn eigen sfeer en karakter, maar overal merken we enthousiasme. Veel mensen vinden het inspirerend om op een andere manier naar hun eigen muziekpraktijk te kijken. Wat ik vooral hoop, is dat het niet alleen een eenmalige ervaring blijft, maar dat het iets in beweging zet. Dat mensen denken: misschien kunnen we ons zelf ook anders presenteren, meer contact maken met publiek of experimenteren met nieuwe vormen.
Krijgen jullie die reacties ook vanuit het publiek?
Ja, en daar zijn we heel blij mee natuurlijk. Mensen noemen het vaak een verbindend project. En dat is precies de bedoeling. Het gaat niet alleen om de orkesten zelf, maar ook om bewustwording bij het publiek: dat mensen beseffen hoe belangrijk en bijzonder die verenigingen eigenlijk zijn. We merken uit de reacties dat dit ook echt aankomt bij het publiek en mensen geraakt worden door wat we gezamenlijk neerzetten.
Naast die spotlight op het verenigingsleven blijft hedendaagse muziek ook de kern van jullie voorstelling.
Absoluut. Dat is uiteindelijk waar alles mee begon. We willen nieuwe muziek buiten de concertzaal brengen, midden tussen de mensen. Wat ik zo mooi vind aan nieuwe muziek is het avontuurlijke ervan. Je werkt samen met componisten aan iets wat nog niet bestaat. Dat pionierende vind ik geweldig. We hebben het geluk dat we met 9×13, en Ensemble Klang, de kans krijgen om met de beste componisten van nu te werken, die stukken voor ons op maat maken. Componist Brendan Faegre maakte voor deze voorstelling bijvoorbeeld Erik Satie Has A.D.D. speciaal voor ons. Toen ik hem benaderde om iets te schrijven was hij direct enthousiast en heeft vervolgens met secties uit de ‘Parade’ van Satie iets heel bijzonders voor ons gemaakt.
Mensen denken soms dat nieuwe muziek moeilijk of ontoegankelijk is, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Als je het op een open manier presenteert en mensen erbij betrekt, blijkt er juist heel veel nieuwsgierigheid te zijn. Ook dat merken we aan reacties uit het publiek. Het is heel tof dat mensen zo met ons op avontuur gaan en zo ook deze muziek ontdekken.
Jullie hebben de muziek ook op album uitgebracht.
Ja, ik realiseerde mij dat veel stukken alleen live bestonden. Het voelde belangrijk om die muziek vast te leggen. Zodat mensen het kunnen terugluisteren, maar ook omdat het onderdeel is van een groter verhaal dat we willen blijven vertellen. Zo blijft de muziek, werken die vaak speciaal voor ons zijn geschreven en de muziek van nu vormt, ook na de voorstelling bestaan.
Als verenigingen nu heel enthousiast zijn over deze voorstelling, kunnen zij dan nog meedoen?
Absoluut! Voor 2026 zijn alle voorstellingen al gepland maar in 2027 hernemen we ‘Parade’ weer. Wij zijn dan ook zeker nog op zoek naar verenigingen die deze voorstelling samen met ons willen spelen vooral in de regio’s Drenthe, Overijssel, Gelderland, Limburg en de Flevolpolder. Maar ook orkesten uit de regio’s daarbuiten zijn welkom, laat het dus vooral weten als je samen met ons ‘Parade’ wilt maken!
Over Anton van Houten
Anton van Houten is trombonist en oprichter en artistiek leider van neo-fanfare 9×13. Hij volgde zijn opleiding aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en won na zijn afstuderen een baan bij Holland Symfonia, nu Het Balletorkest. Op dit moment is hij naast zijn activiteiten voor 9×13 trombonist en zakelijk leider bij Ensemble Klang en remplaceert hij bij verschillende orkesten zoals het Residentie Orkest.
Informatie
Enthousiast geworden en lijkt het je wat om met jouw vereniging samen te werken met 9×13 aan hun voorstelling ‘Parade’? Stuur dan een mail aan anton@9×13.nl
Foto: Neo-fanfare 9×13 nodigt verenigingen uit om samen ‘Parade’ te maken.
Dit artikel is overgenomen uit Klankwijzer eMagazine. Wil je Klankwijzer eMagazine voortaan (gratis) in je mailbox ontvangen? Meld je aan via: https://tinyurl.com/KWeMagazine/
Wil je jouw concert of activiteit ook promoten met een redactioneel artikel in het eMagazine en de overige mediakanalen van Klankwijzer? Kijk voor de mogelijkheden op https://klankwijzer.nl/kwopties
Gepubliceerd: 24 jun 2026 - 15:35
Laatste update: 01 sep 2026 - 12:34