St. Michäel en Calefax laten verschillen versmelten

St. Michäel en Calefax laten verschillen versmelten

In de successerie Concert van de Week richt KNMO Klankwijzer de schijnwerper op concerten, presentaties en manifestaties met een opvallende artistieke invulling of een bijzondere aanleiding. In deze aflevering aandacht voor het concert Havelaar, Cruijff & de Rosenkavalier door harmonieorkest St. Michaël van Thorn en rietkwintet Calefax op zondag 26 juni in TivoliVredenburg in Utrecht.

Max Havelaar, Johan Cruijff en De Rosenkavalier. Op het eerste gezicht hebben deze drie bekende persoonlijkheden niets met elkaar gemeen. Maar in de muziek versmelten verschillen en is alles mogelijk.

Un Momento Dado is een ode aan Johan Cruijff. De titel verwijst naar de uitspraak van Cruijff bij zijn aanstelling als coach van Barcelona, waarbij hij tijdens een persconferentie de Nederlandse uitdrukking ‘Een gegeven moment’ vertaalde als ‘Un Momento Dado’, terwijl de letterlijke betekenis 'Het moment dat je gegeven wordt' is. Componist Johan de Meij koos, mede op aandringen van de musici van Calefax, voor een concerto grosso-achtige vorm waarbij het rietkwintet en het harmonieorkest elkaar op vloeiende wijze afwisselen én af en toe gezamenlijk optrekken. Cruijffs eigenzinnigheid én bevlogenheid, eigenschappen die De Meij ook terugziet bij Calefax, vormde de inspiratie voor het stuk. Een ander muzikaal uitgangspunt is het Leitmotiv bestaande uit de tonen C-A-E-F-A, zijnde de notennamen die als letters in het woord CALEFAX te vinden zijn. Rietkwintet Calefax en harmonieorkest St. Michaël van Thorn spelen het werk zondag 26 juni tijdens een gezamenlijk concert in TivoliVredenburg in Utrecht.

Wereldpremière
Het muzikale menu vermeldt verder de wereldpremière van Max Havelaar van Marijn Simons. Een werk ontstaan vanuit een bijzonder initiatief. Het is de eerste compositie van het project Boundary crossing in composing. Harmonie St. Michaël van Thorn wil hiermee gerenommeerde Nederlandse componisten uit de symfonische wereld enthousiasmeren om vaker muziek te schrijven voor de bezetting van het harmonieorkest. De bedoeling is dat er de komende vijf jaar ieder jaar een nieuw werk van een componist uit de symfoniewereld in première gebracht kan worden.
St. Michaël haakt daarmee in op een essay van musicoloog Thije Adams in Klankwijzer in 2019. De oud-topambtenaar van het ministerie van OCW stelde daarin dat het feit dat de blaasmuziek zelden of nooit de belangstelling heeft weten te wekken van componisten uit andere sectoren van de muziekwereld het zwakke punt van de blaasmuziek vormt. “Het eigen repertoire is geen parallelweg geworden langs de symfonische muziek”, sprak Adams “De blaasmuziek is qua repertoire nooit tot volle wasdom gekomen. Terwijl dat dit toch de eerste voorwaarde is om muzikaal serieus genomen te worden.” Deze uitspraak inspireerde St. Michaël van Thorn om het project Boundary crossing in composing in het leven te roepen. Het eerste resultaat van dit initiatief komt dus van de Nederlandse componist, violist en dirigent Marijn Simons. Begin dit jaar voltooide hij zijn eerste werk voor groot harmonieorkest, getiteld Max Havelaar. Zijn inspiratie voor dit symfonisch gedicht vond hij in het gelijknamige boek van Multatuli (Eduard Douwe Dekkers) uit 1863.

Libretto
St. Michaël speelt verder de Rosenkavalier Suite van Richard Strauss. Gebaseerd op een libretto van de Oostenrijkse schrijver Hugo von Hofmannsthal. In deze lichtvoetige opera volgen lyrische momenten, eenvoudige melodieën en lachwekkende situaties elkaar op. De bewerking voor harmonieorkest van deze suite is van Jos van de Braak.
Calefax en St. Michaël zijn samen te beluisteren in Tiento del primer tono y batalla imperial van Cristóbal Halffter. In zijn composities verwerkte de vorig jaar overleden Spaanse componist vaak traditionele Spaanse muziek, die hij combineerde met avant-gardetechnieken. Tiento del primer tono y batalla imperial ontstond in 1986 in opdracht van het symfonieorkest van Basel. Halffter gebruikte twee oude Spaanse orgelstukken als basis voor het stuk: Tiento del primer tono van Antonio de Cabezon (1510-1566) en Batalla imperial van Duan Battista Cabanilles (1644-1717).


Havelaar, Cruijff & de Rosenkavalier | Zondag 26 juni - 15.00 uur | Calefax en Harmonie St. Michaël van Thorn o.l.v. Ivan Meylemans | Presentatie: Ab Nieuwdorp | Kaarten: www.tivolivredenburg.nl/agenda/havelaar-cruijff-de-rosenkavalier-26-06-2022/ 

Tekst: Redactie Klankwijzer
Foto: Aanlevering St. Michaël

Gepubliceerd: 14 JUN 2022 - 13:08
Laatste update: 19 JUN 2022 - 10:35